Απογευματινό προσκύνημα στην Ι. Μ. Αγ. Ιεροθέου Μεγάρων [Στιγμιότυπα]

Πραγματοποιήθηκε (Σάββατο 20/6/2026) με πολύ μεγάλη συμμετοχή ενοριτών μας (και όχι μόνο), το απογευματινό προσκύνημα της Ενορίας μας στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Κυπαρισσιωτίσσης και Αγίου Ιεροθέου στα Μέγαρα.

Λίγα λόγια για το Ιερό προσκύνημα:

Η Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Κυπαρισσιωτίσσης και Αγίου Ιεροθέου είναι ένα ιστορικό γυναικείο μοναστήρι στην περιοχή Δερβένι Μεγάρων Αττικής, στις βορειοανατολικές πλαγιές των Γερανείων Ορέων. Ανάγεται στον 11ο ή 12ο αιώνα και το καθολικό της διαθέτει εξαιρετική βυζαντινή αρχιτεκτονική. Η προσωνυμία «Κυπαρισσιώτισσα» προέρχεται από μία πανάρχαια παράδοση εύρεσης της εικόνας μέσα σε κορμό κυπαρισσιού αλλά και από το θαύμα διάσωσης των μοναχών της μονής που της αποδόθηκε, όταν εκείνοι σκαρφάλωσαν και κρύφτηκαν στα φυλλώματα του κυπαρισσιού για να προφυλαχθούν από πειρατές.
Το μοναστήρι γιορτάζει δύο φορές το χρόνο με πλήθος πιστών: τον Δεκαπενταύγουστο (Κοίμηση της Θεοτόκου) και στις 4 Οκτωβρίου (Αγίου Ιεροθέου).

Το Καθολικό της Ιερής Μονής Αγίου Ιεροθέου παρουσιάζει εξαιρετικό αγιογραφικό πλούτο μεγάλης σπανιότητος, ο οποίος χωρίζεται σε δύο διαφορετικές ιστορικές περιόδους.

1. Ο διάκοσμος του Τρούλου
Η πιο εντυπωσιακή και σπάνια αγιογραφία βρίσκεται στον τρούλο του ναού.

• Ολόσωμος Χριστός: Αντί για την κλασική μορφή του Παντοκράτορα σε προτομή, εδώ ο Ιησούς Χριστός παριστάνεται ολόσωμος και ένθρονος, έχοντας εκτεταμένο το δεξί του χέρι.
  • Η Ετοιμασία του Θρόνου: Κάτω από τον Χριστό, ανάμεσα σε πλούσια διακόσμηση (σασανιδικό ανθέμιο), εικονίζεται σε κυκλική παράσταση η Θεοτόκος μαζί με την «Ετοιμασία του Θρόνου».
  • Σπάνιες μορφές αγγέλων: Πλαισιώνεται από γονατιστούς και δεόμενους αγγέλους. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν στηθαίες μορφές αγγέλων με τα σπάνια παλαιοδιαθηκικά ονόματα Γιήλ και Γιδαήλ.
  2. Οι δύο ιστορικές φάσεις των τοιχογραφιών
  Οι τοιχογραφίες που κοσμούν το εσωτερικό του ναού έχουν μελετηθεί εκτενώς από αρχαιολόγους καθώς δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για την τέχνη στη Δυτική Αττική.
  • Βυζαντινή Περίοδος (γύρω στα 1180): Οι παλαιότερες τοιχογραφίες του 12ου αιώνα χαρακτηρίζονται ως λαϊκότροπου βυζαντινού ύφους και διασώζουν την πρωταρχική καλλιτεχνική ταυτότητα του μνημείου.
  • Μεταβυζαντινή Περίοδος (16ος - 17ος αιώνας): Στον κυρίως ναό και τον νάρθηκα υπάρχουν αξιόλογες νεότερες τοιχογραφίες. Αυτές παρουσιάζουν μια ελαφρά επίδραση από την τέχνη της Αναγέννησης, διατηρώντας όμως τη θρησκευτική τους κατάνυξη.
  3. Αρχαίοι Έλληνες Φιλόσοφοι
  Σε ορισμένα σημεία του μεταβυζαντινού διακόσμου (σύμφωνα με την τοπική καταγραφή των Μονών της Μεγαρίδος), εντοπίζονται απεικονίσεις αρχαίων Ελλήνων σοφών χωρίς φωτοστέφανο. Η πρακτική αυτή, αν και σπάνια, συναντάται σε αρκετά ελληνικά μοναστήρια και συμβολίζει την προετοιμασία του αρχαίου κόσμου για τη χριστιανική διδασκαλία.

Η Αρχιτεκτονική του Καθολικού
Το Καθολικό της Μονής (ο κεντρικός ναός) αποτελεί εξαιρετικό δείγμα της Μεσοβυζαντινής ναοδομίας (11ος–12ος αιώνας) με ιδιαίτερα δομικά στοιχεία:

• Αρχιτεκτονικός Ρυθμός: Είναι συνεπτυγμένος σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός με τρούλο, μια παραλλαγή που συναντάται συχνά στη Δυτική Αττική.
  • Ενοποίηση Χώρων: Ο κυρίως ναός είναι ενοποιημένος με τον σταυρεπίστεγο νάρθηκα (πρόναο), δημιουργώντας έναν ενιαίο εσωτερικό χώρο.
  • Παρεκκλήσιο: Στη βόρεια πλευρά του ναού έχει προστεθεί μεταγενέστερα ένα μικρό παρεκκλήσιο, το οποίο επικοινωνεί απευθείας με το Καθολικό.
  • Ιδρυτής: Η κατασκευή του συνδέεται ιστορικά με το έργο του Οσίου Μελετίου του εν Κιθαιρώνι, ο οποίος ίδρυσε πολλά μοναστήρια στην ευρύτερη περιοχή.

Τα Ιερά Κειμήλια της Μονής
Το μοναστήρι αποτελεί πνευματικό θησαυροφυλάκιο, με σημαντικότερα τα εξής κειμήλια:
• Η Τίμια Κάρα του Αγίου Ιεροθέου: Είναι ο πολυτιμότερος θησαυρός της Μονής. Ο Άγιος Ιερόθεος υπήρξε ο πρώτος Επίσκοπος των Αθηνών, μέλος του Αρείου Πάγου και μαθητής του Αποστόλου Παύλου.
• Η Αργυρή Λειψανοθήκη: Η Κάρα φυλάσσεται σε μια εντυπωσιακή ανθρωπόμορφη αργυρή θήκη του 1741, η οποία επισκευάστηκε το 1893 με δαπάνη του τότε Μητροπολίτη Αθηνών Γερμανού.
• Ο Τάφος του Αγίου: Στη νότια πλευρά της Μονής σώζεται ο τάφος που αποδίδεται στον Άγιο Ιερόθεο

Στην θαυματόβρυτο Κάρα του Αγίου Ιεροθέου αποδίδεται από τους πιστούς και η σωτηρία της Ιεράς Μονής από τη μεγάλη πυρκαγιά του 1988, όταν οι φλόγες σταμάτησαν ακριβώς στην πύλη του μοναστηριού.

 Φωτογραφικά στιγμιότυπα: