Κυριακή Δ΄ Νηστειών / Η κλίμακα των αρετών: Θεωρία και πράξη (π. Ιω. Καλογερόπουλος, 3/4/2022)

p.IwannisKalog 2022 04 03

"Ο θάνατος δεν νικιέται με το θάνατο, αλλά με τη ζωή!"  Αυτό είν' ένα απ' τα μηνύματα με πολλαπλούς αποδέκτες, που περιλαμβάνονται στην ομιλία του Πρωτοπρ. π. Ιωάννη Καλογερόπουλου στον Ιερό Ναό μας, με αφορμή την "Κλίμακα των αρετών" και τη στάση των σύγχρονων Χριστιανών απέναντι σε γεγονότα της επικαιρότητας, την Κυριακή Δ' Νηστειών (3/4/2022).

Βιντεοσκόπηση της ομιλίας μπορείτε να παρακολουθήσετε στο κανάλι του Ναού μας στο Youtube.

Δ΄ Κυριακή των Νηστειών – Οσίου Ιωάννου του Σιναΐτου, συγγραφέως της «Κλίμακος»

Η τέταρτη Κυριακή των Νηστειών, είναι αφιερωμένη στον άγιο Ιωάννη τον Σιναΐτη, τον συγγραφέα του βιβλίου «Κλίμαξ των αρετών», ο οποίος έζησε τον 6ο μ.Χ. αιώνα. Σε νεαρή ηλικία έλαβε υψηλού επιπέδου μόρφωση, με αποτέλεσμα να διακρίνεται μεταξύ των συνομηλίκων του. Εκείνο, όμως, που έλκυε περισσότερο το ενδιαφέρον του, ήταν η προσευχή, οι θεολογικές μελέτες, η συγγραφική εργασία, η άσκηση κατά των παθών και η αύξηση των αρετών. Πήγε στο Όρος Σινά, κοντά στον φημισμένο αναχωρητή Μαρτύριο και, μετά από τέσσερα χρόνια άσκησης, έγινε μοναχός, ενώ η φήμη των αρετών και της σοφίας του είχε ευρύτερα διαδοθεί. Για το λόγο αυτό, πολλοί μοναχοί και λαϊκοί, αλλά και αξιωματούχοι, έρχονταν στη Μονή για να ζητήσουν τη συμβουλή του. Μετά την κοίμηση του ηγούμενου και κατόπιν απαιτήσεως των αδελφών, δέχθηκε να γίνει Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Σινά, για λίγα όμως χρόνια. Η νοσταλγία και η αγάπη του για την ασκητική ζωή, έκαναν τον ηγούμενο Ιωάννη ν’ αποσυρθεί και πάλι στην έρημο και ν’ αφοσιωθεί στις μελέτες του και στην αγαπημένη άσκησή του. Εκοιμήθη εν ειρήνη περί το 650, αφήνοντας παρακαταθήκη δύο σπουδαιότατα συγγράμματα, την «Κλίμακα των αρετών» και τον «Λόγον προς τον Ποιμένα».

Από την αρχή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, το σύγγραμμά του «Κλίμαξ των αρετών» διαβάζεται σε όλα τα ορθόδοξα μοναστήρια και, επειδή θεωρείται παγκόσμιο κειμήλιο αναλύσεως όλων των παθών και των αρετών, η Εκκλησία μας, σε αυτή την πνευματική περίοδο, τιμά ιδιαίτερα τον συγγραφέα και το προτείνει για περαιτέρω μελέτη και ανάγνωση.

Η «Κλίμακα των αρετών» περιλαμβάνει τριάντα λόγους, όπου ο καθένας τους περιλαμβάνει και μια αρετή. Ξεκινώντας από τις πιο μικρές και πρακτικές και, ανεβαίνοντας σαν σε σκαλοπάτια, καταλήγει στις θεωρητικά υψηλότερες. Στις σελίδες του συγγράμματος αναλύονται τα πάθη όπως: η οργή, η καταλαλιά, το ψεύδος, η ακηδία, η φιλαργυρία, η δειλία, η κενοδοξία, η βλασφημία, η πονηρία, καθώς και οι αντίστοιχες αρετές: η αοργησία, η σιωπή, η εγκράτεια, η αγνεία, η ακτημοσύνη, η πραότης, η ταπεινοφροσύνη και άλλες. Μπορεί το σύγγραμμα αυτό να γράφτηκε για μοναχούς και να είναι ένα ασκητικό και δύσκολο βιβλίο, αλλά απευθύνεται σε όλους τους χριστιανούς και, όταν κάποιος το μελετήσει με διάθεση να αυξηθεί στην πνευματική ζωή, έχει πολλά να ωφεληθεί.

Ας πάμε όμως τώρα, να δούμε λίγο και το ευαγγελικό ανάγνωσμα που ακούσαμε σήμερα. Αναφέρεται σε ένα θαυματουργικό γεγονός: τη θεραπεία ενός δαιμονισμένου νέου. Ο Χριστός δοκιμάζει την πίστη του δυστυχή πατέρα που τον πλησιάζει για να σώσει τον γιό του και, ταυτόχρονα, διασαφηνίζει τις ουσιαστικές προϋποθέσεις για να νικηθούν οι δαιμονικές δυνάμεις: «τούτο το γένος ουκ εκπορεύεται ει μη εν προσευχή και νηστεία…». Στην ασκητική προσπάθεια του κάθε αγωνιστή χριστιανού, ιδιαίτερα σημαντική θέση κατέχει η νηστεία η οποία, δεν είναι εφεύρημα των ανθρώπων αλλά οδηγία που πηγάζει από την Αγία Γραφή και, πρωταρχικός σκοπός της, είναι η κάθαρση και ο εξαγνισμός της ψυχής και του σώματός μας. Για το λόγο αυτό, οι Θεοφόροι πατέρες μας, ονομάζουν τη νηστεία «παθοκτόνον» και «καθαρτήριον φάρμακον των παθών».

Η νηστεία διακρίνεται σε σωματική και πνευματική. Η σωματική νηστεία συνίσταται στην αποχή από ορισμένες τροφές ενώ, η πνευματική, είναι νηστεία της ψυχής και αποτελεί την όντως ευάρεστη στο Θεό. Γράφει ο Μέγας Βασίλειος: «Νηστεία γάρ αληθής η των κακών αλλοτρίωσις». Και, «αλλοτρίωσις των κακών» σημαίνει, αποφυγή της αμαρτίας σε όλες της τις εκφάνσεις: εφάμαρτες πράξεις, λόγους σαπρούς (βρώμικους), εμπαθείς επιθυμίες, ακάθαρτους λογισμούς. Με τον τρόπο αυτό, η νηστεία γίνεται έργο του όλου ανθρώπου, δηλαδή κοινό αγώνισμα της ψυχής του ανθρώπου αλλά και του σώματός του.

Για να δούμε λοιπόν, ύστερ’ απ’ όσα προαναφέραμε, τί κάνουμε στην πράξη εμείς, ο χριστεπώνυμος λαός, το «πλήρωμα της Εκκλησίας»…

Βλέπουμε, ακούμε και διαβάζουμε όλες αυτές τις μέρες στον ηλεκτρονικό τύπο και στα άλλα μέσα ενημέρωσης (εφημερίδες, τηλεόραση κ.λ.π.), ένα φρικτό γεγονός, που κάνει την καρδιά μας να σφίγγεται και την ψυχή μας να ματώνει. Μια αποτρόπαια πράξη παιδοκτονίας την οποία, αδυνατεί το μυαλό μας να την συλλάβει και να την δικαιολογήσει, έστω και στο ελάχιστο.

Βλέποντας όμως ταυτόχρονα, τον καθένα που αναφέρεται στο κατακριτέο αυτό γεγονός, να χρίζεται παντογνώστης, ειδήμονας, ειδικός αναλυτής, μέχρι και δικαστής, είναι πολλοί οι προβληματισμοί που μοιραία γεννώνται:

Πώς μπορούμε, με τόσο μεγάλη ευκολία, να βλέπουμε το σκοτάδι εκτός μας και να επιζητούμε, εδώ και τώρα, τον θάνατο του ενόχου, θυμίζοντας τον όχλο που, συναγμένος στο πραιτώριο, κραύγαζε καθοδηγούμενος «Άρον! Άρον! Σταύρωσον αυτόν!»;

Πόσο πολύ θυμίζουμε την προσευχή του φαρισαίου, αυτού του «καλού χριστιανού» της εποχής εκείνης, ο οποίος, ενώ νήστευε από τροφές δις του Σαββάτου και αποδεκατούσε (έδιδε δηλαδή το εν δέκατο υπέρ των πτωχών), την ίδια στιγμή κατέκρινε τον συνάνθρωπό του: «Σ’ ευχαριστώ Θεέ μου που δεν είμαι σαν και αυτόν τον αμαρτωλό τον τελώνη…»!

Κι έρχεται στη σκέψη μου, αδελφοί μου, το συνταρακτικό εκείνο γεγονός που περιγράφει ο ευαγγελιστής, κατά το οποίο, εξαγριωμένο πλήθος συγκεντρώθηκε μπροστά στον Ιησού, έχοντας στο κέντρο μια γυναίκα αμαρτωλή. Σύμφωνα με το Μωσαϊκό Νόμο, η γυναίκα αυτή έπρεπε να λιθοβοληθεί γιατί ήταν έγκυος χωρίς να προστατεύεται από κάποιον άντρα. Και, στη φοβερή εκείνη στιγμή, πριν προχωρήσουν στην εκτέλεση της πράξης τους, σκέφτονται να στραφούν στον Ιησού και να τον δοκιμάσουν, ζητώντας και την δική Του ετυμηγορία. Σκέφτηκαν μάλλον: «Αν μας πει να πράξουμε κατά τον Νόμο, δεν θα πρέπει να ‘χουμε την παραμικρή τύψη για την πράξη μας κι ακυρώνονται όσα μας λέει για αγάπη και συγχώρεση. Αν μας εμποδίσει, θα τον κατηγορήσουμε ότι δεν τηρεί τον Νόμο.»

Όμως, ο Κύριος, με τη σοφία, τη θεία δικαιοσύνη Του και προπαντός την αγάπη του για τον κάθε άνθρωπο, για την κάθε ψυχή και -κυρίως- για την κάθε αμαρτωλή και πονεμένη ψυχή, τους λέγει: «Ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω!». Κι αμέσως, σιγά-σιγά, ένας-ένας, κατεβάζουν δειλά αλλά σταθερά την πέτρα τους και απομακρύνονται από το τόπο του θανάτου και νικιέται ο θάνατος!

Το είπε τότε ο Χριστός μας στο εξαγριωμένο πλήθος, το λέγει και σ’ εμάς σήμερα, διά μέσου των αιώνων, μέσω του Ευαγγελίου Του! Ο θάνατος δεν νικιέται με το θάνατο, αλλά με τη ζωή! Αυτό σημαίνει: «Αντί να σκοτώνουμε για να σωθούμε απ’ το θάνατο, μήπως ν’ αναλάβουμε όλοι τις ευθύνες μας ώστε να εξαλειφθεί ο θάνατος;» Το καλό, όπως και το κακό, φαίνεται πια ξεκάθαρα ότι ΔΕΝ είναι έξω απο εμάς. Είναι μέσα μας! Ας αφήσουμε να κυλίσουν απ’ τα «χέρια» μας οι «πέτρες» κι ας απομακρυνθούμε απ’ τον τόπο του θανάτου! Ας αναλάβουμε την ευθύνη μας ΑΝ θέλουμε να είμαστε καθ’ οδόν προς την Ανάσταση! Η ζωή νικά το θάνατο κι όχι ο θάνατος τη ζωή!

Αδελφοί μου, σ’ αυτό το δρόμο να είμαστε. Στο δρόμο που αρχίσαμε να βαδίζουμε την Καθαρά Δευτέρα, με την ανατολή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και ο οποίος μας οδηγεί προς το βράδυ της Ανάστασης, όπου θα ψάλουμε όλοι μαζί: «Χριστός Ανέστη εκ νεκρών θανάτω θάνατον πατήσας και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος.»

Καλή Ανάσταση και ψυχών και σωμάτων αδελφοί μου! Αμήν!

 

Πρωτοπρ. π. Ιωάννης Καλογερόπουλος

Ι.Ν. Φανερωμένης Χολαργού  (3/4/22)

 

 


Εκτύπωση   Email